عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )

778

كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )

معنى خبر آنست كه ياران گفتند - يا رسول اللَّه بر ما آن نهادند كه ما را طاقت كشش آن نبود ، بسى سخنان در دل ما فراز آيد كه ما نخواهيم كه آن در دل بماند و ثابت شود ، اگر ما را در آن حساب خواهد بود كار دشخوار است ، رسول گفت شما همان مىگوييد كه بنو اسرائيل گفتند - سمعنا و عصينا ، شما چنان مگوييد بلكه گوئيد - سمعنا و اطعنا ، همه بگفتند - سمعنا و اطعنا ، پس از آن آيت آمد لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها و اين آيت بدان منسوخ شد . و مصطفى ع بر وفق اين آيت گفت « من هم بحسنة فلم يعملها كتبت له حسنة ، فان عملها كتبت له عشرة امثالها الى سبع مائة و سبع امثالها ، و من هم بسيئة فلم يعملها لم تكتب عليه فان عملها كتبت عليه سيئة واحدة » و قال « ان اللَّه عز و جل قد تجاوز لامتى ما حدثوا به انفسهم ما لم يعلموا او يتكلموا به » رب العالمين دانست كه مسلمانان را وسوسها بود كه در آن بانفس خود بر نيايند ازيشان آن فرو نهاد ، و كار با كردار و گفتار افكند . و ايشان كه گفتند آيت محكم است و از آن هيچ چيز منسوخ نه ، گفتند - معنى محاسبت نه مؤاخذت و معاقبت است كه تعريف حال ايشان است و تقرير گناه برايشان . ميگويند روز قيامت رب العالمين گناه بنده بر بنده مقرر كند و يكى يكى با ياد وى دهد ، گفتار زبان و كردار جوارح و انديشهء دل ، آن گه آن را كه خواهد بيامرزد بفضل خود ، و آن را كه خواهد عذاب كند بعدل خود ، چنانك گفت فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ همانست كه مصطفى صلّى اللَّه عليه و آله و سلم گفت در خبر صحيح - « ان اللَّه يدنى المؤمن فيضع عليه كنفه و يستره و يقول أ تعرف ذنب كذا ؟ أ تعرف ذنب كذا ؟ فيقول - نعم اى ربّ ، حتى قرّره بذنوبه و رأى فى نفسه انه هلك ، قال سترتها عليك فى الدنيا ، و انا اغفرها اليوم فيعطى كتاب حسناته ، و اما الكافرون و المنافقون فينادى بهم على رؤس الخلائق ، هؤلاء الذين كذبوا على ربهم ، الا لعنة اللَّه على الظالمين » فَيَغْفِرُ و يُعَذِّبُ - شامى و عاصم و يعقوب هر دو كلمت برفع خوانند بر معنى ابتدا ، اى فهو يغفر و يعذب - ديگران بجزم خوانند « فيغفر » و « يعذب » بر نسق و عطف بر اول ، اعنى يحاسبكم : سفيان ثورى گفت - يغفر لمن يشاء الذنب العظيم و يعذب من